YTÜ’den Lityum Pil Atıklarına Yenilikçi Geri Dönüşüm Çözümü
YTÜ’lü bilim insanları, hızla artan lityum iyon pil atığı sorununa karşı devrim niteliğinde bir yöntem geliştirdi. Bu çözüm, atıkları değerli hammaddeye dönüştürüyor.
Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Kimya Metalurji Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa, lityum iyon pil atıklarının geri dönüşümü için yenilikçi bir yöntem geliştirdi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen bu teknoloji, kullanılmış pillerden kobalt sülfür gibi değerli hammaddelerin geri kazanılmasını sağlıyor. Bu çözüm, artan çevresel sorunlara karşı sürdürülebilir bir yaklaşım sunarken, ülke ekonomisine de önemli bir katkı potansiyeli taşıyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) raporlarına göre, dünya genelinde 2025 yılına kadar yaklaşık 900 bin ton lityum iyon pilin atık haline gelmesi bekleniyor. Bu sayının 2030’da 11 milyon tona ulaşacağı öngörülüyor. Pillerin oluşturduğu çevresel sorunlar, birçok ülke için acil çözüm bekleyen bir mesele haline geldi.
Geliştirilen yöntem, kullanılmış lityum iyon pillerin katot malzemesinden kimyasal işlemlerle kobalt sülfür başta olmak üzere diğer değerli elementleri ayırıyor. Elde edilen geri kazanılmış malzemeler, enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar geniş bir alanda yeniden kullanılabiliyor. Bu yaklaşım, geri dönüşüm süreçlerini maliyet olmaktan çıkarıp ekonomik bir fırsata dönüştürüyor.
Lityum Pil Atık Miktarı ve Ekonomik Potansiyel
Prof. Dr. Metin Gençten, her yıl yaklaşık 1 milyon ton civarında lityum iyon pil atığının ortaya çıktığını belirtti. Gençten, bu atıkların büyük kısmının cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi evsel kullanımdan kaynaklandığını ifade etti. Elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla yakın gelecekte atık miktarının daha da artacağını vurguladı.
Gençten, çalışmalarına lityum pil atık miktarının artmaya başlamasıyla başladıklarını aktardı. İlk olarak lityum kobalt oksit esaslı pillerin geri dönüşümü üzerinde çalıştıklarını söyledi. Daha sonra farklı pil kimyalarındaki tüm bileşenleri yeniden kullanılabilir forma dönüştürmeye odaklandıklarını belirtti.
Lityumun kritik bir kaynak olduğunu ve her ülkede bulunmadığını belirten Gençten, atığı bir kaynak olarak gördüklerini ifade etti. Bir lityum iyon pilin yapısında lityum, nikel, mangan ve kobalt gibi önemli bileşenlerin yer aldığını vurguladı. Bu değerli metallerin etkin bir şekilde geri dönüştürülmesinin ülke ekonomisine önemli bir katkı sağlayacağını söyledi.
Atık pillerdeki malzemelerin yüksek saflık oranında olduğunu işaret eden Gençten, bunların madenlerden çıkarılan cevherlere göre daha az safsızlık içerdiğini aktardı. Geri dönüştürülen bu metallerin yüksek verimle yeniden katot malzeme sentezinde kullanılabileceğini ifade etti. Bu durumun, Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltma potansiyeli taşıdığını vurguladı.
Şehir Madenciliği ve Sürdürülebilirlik Vurgusu
Doç. Dr. Burak Birol, metallerin cevherlerden elde edilmesinin yüksek enerji gerektiren bir süreç olduğunu belirtti. Kullanım ömrünü tamamlayan malzemelerin atık haline gelse de değerli metaller içerdiğini ifade etti. Bu atıkların hammadde olarak yeniden değerlendirilmesinin, cevherden üretime kıyasla daha az enerji ve daha yüksek saflıkta üretim imkanı sunduğunu vurguladı.
Birol, “şehir madenciliği” yaklaşımının normal madenciliğe göre daha düşük maliyetle yüksek kaliteli ürün elde etme imkanı sunduğunu aktardı. Bataryalardaki nikel, mangan, kobalt ve lityum gibi değerli elementlerin geri dönüşümle tekrar üretilmesinin önemine değindi. Bu sayede hammaddenin ülke içinde tutulabileceğini, daha ucuz ve yüksek kalitede üretim yapılabileceğini vurguladı.
Birol, günümüzde her ürünün bir batarya içerdiğini ve elektrikli araçlar ile sürdürülebilir enerji sistemlerinin batarya kullanımını artırdığını belirtti. Bu bataryaların zamanla atık haline gelerek çevreye zarar verdiğini vurguladı. Sıfır atık yaklaşımının önemine dikkat çekerek, geri dönüşümün bu çevresel zararı engellemek için kritik rol oynadığını ekledi.
Yorum Yap