Küresel Piyasalar ABD İran Gerilimi ve Fed Faiz Beklentileriyle Dalgalanıyor

ABD ve İran arasındaki diplomatik sürecin çıkmaza girmesi, küresel piyasalarda risk algısını yükseltti. Ortadoğu’daki gerilimler Hürmüz Boğazı’na yönelik endişeleri artırırken, hisse senedi piyasalarındaki güçlü yükselişleri gölgede bıraktı. Yatırımcılar, enerji fiyatları ve enflasyon beklentileriyle birlikte ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasına dair sinyalleri yakından takip ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın saldırıları sonlandırma taslağına verdiği yanıtı “kabul edilemez” olarak niteledi. İran medyası, Tahran yönetiminin yanıtını arabuluculara ilettiğini duyurmuştu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’ın zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu belirterek savaşın henüz bitmediğini ileri sürdü.

Piyasalarda Jeopolitik Gerilim Etkisi

ABD-İran görüşmelerinin çıkmaza girmesi, Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin endişeleri artırdı. Orta Doğu’daki gerilim, haftanın ilk işlem gününde hisse senedi piyasalarındaki güçlü yükselişleri gölgede bıraktı. Sürece ilişkin belirsizlikler, küresel risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam ediyor.

Analistler, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde kaldığını, ancak ekonomik büyümeyi durduracak değil, zorlaştıracak seviyelerde seyrettiğini belirtti. Yatırımcılar teknoloji sektörüne yönelik iyimserliğini korurken, Orta Doğu’daki gelişmeler bu iyimserliğin etkilerini törpülüyor.

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları da yakından izleniyor. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğunu ifade etti. Goolsbee, “Mevcut duruma bakıp da masada akla gelebilecek tek seçeneğin faiz indirimleri olduğunun nasıl düşünüldüğünü anlamıyorum” açıklamasını yaptı.

Fed, Amerikan finansal sisteminin mevcut durumuna ilişkin Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısını yayımladı. Raporda, jeopolitik riskler ve petrol şoku, ABD’nin finansal istikrarına yönelik riskler arasında en çok dile getirilen unsurlar olarak öne çıktı.

Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar savaşın etkilerini değerlendirmek için makroekonomik verileri yakından takip ediyor. ABD’de tarım dışı istihdam nisanda 115 bin kişi artarken, işsizlik oranı yüzde 4,3’te sabit kaldı. Bu artış, beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

Yükselen petrol fiyatları, inatçı enflasyon ve uzun süre yüksek kalması beklenen faiz oranlarına karşın işgücü piyasası istihdam yaratmaya devam etti. İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, enerji şokuna rağmen ABD ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu gösterdi.

Tarım dışı istihdam verisi, istihdam piyasasında risklerin dengeli olduğunu işaret etti. Ancak jeopolitik gelişmelerin enflasyon üzerinde maliyet baskısını artıracak olması, Fed’in bekle-gör politikasında kalabileceği ihtimalini ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Bu veri, enflasyonun kişisel mali durumlar ve satın alma koşulları üzerindeki olumsuz etkisini gözler önüne serdi.

Küresel Ticaret ve Piyasa Hareketleri

Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyareti piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak. Ülkede enflasyonun yıllık bazda hızlanması bekleniyor. Enflasyon verisi, Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son gününden sadece birkaç gün önce açıklanacak.

Senato’nun, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylamaya sunması öngörülüyor. Öte yandan ABD ile Çin heyetleri, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaret öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için Güney Kore’de bir araya geldi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs tarihlerinde Pekin’e resmi ziyarette bulunacağını bildirdi. Ziyarette tarafların gümrük tarifeleri, Tayvan ve Ortadoğu’daki savaş konularını ele alması bekleniyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları nedeniyle önemli bir diplomatik oyuncu olarak değerlendiriliyor.

Orta Doğu’da gerilimlerin yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varili yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyretti. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağı endişesiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’a ulaştı.

Yatırımcıların güvenli liman talebinin artmasıyla dolar endeksi yüzde 0,2 yükselişle 98,1 seviyesinde işlem gördü. Geçen hafta yüzde 2’nin üzerinde yükselen altının onsu ise yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan işlem gördü. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin tekrar artmasıyla yükselen petrol fiyatları ve güçlenen dolar etkili oldu.

New York borsası cuma günü beklentileri aşan istihdam verileri sonrasında pozitif bir seyir izledi. Dow Jones endeksi yatay seyrederken, S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 değer kazandı.

Avrupa borsaları, Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyrini koruması ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz artırımına gideceğine yönelik öngörülerin güç kazanmasıyla geriledi. Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 değer kaybetti.

Asya borsaları, artan jeopolitik gerilimler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle haftanın ilk işlem gününde karışık seyretti. Çin’de nisan ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,8 ile Temmuz 2022’den bu yana en hızlı yükselişini kaydetti.

Bu veriler, Ortadoğu’daki savaşın Çin’deki deflasyonist eğilimi dengelediğini, özellikle de çatışmadan kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle yerel yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi. Analistler, Çin’de enflasyonun talep temelli değil, maliyet temelli olduğunu ve bunun ekonomi üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini belirtti.

Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını olumsuz etkileyebileceği, bu durumun da Çin’in ekonomi yönetiminden daha fazla teşvik gelme olasılığını azaltabileceği kaydedildi. ABD Hazine Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer alıyor.

Bessent’in Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile görüşmeler yapması bekleniyor. Görüşmelerde ekonomik güvenlik, enerji tedariki, İran’daki savaş ve yenin dolara karşı zayıflığı gibi konular ele alınacak.

Yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliklerin devam etmesiyle Güney Kore borsası pozitif seyretti. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir araya geleceğinin doğrulanması Çin borsasında yükselişe neden oldu. Kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 yükseldi.

Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi. Güney Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi cuma günü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Endeks, gün içinde 15.167,10 puanla rekor seviyeyi gördü.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat, cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,17 yükselerek 17.955,00 puandan işlem gördü. Dolar/TL ise cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında 45,3790’dan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu belirtti. Yurt dışında ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini kaydetti. Teknik olarak BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puan direnç, 14.900 ve 14.800 seviyeleri destek konumunda bulunuyor.

• #ABD-İran Gerilimi
• #Küresel Piyasalar