ABD ve İran Ateşkesi İstihbarat Performansını Tartışmaya Açtı

ABD Başkanı Donald Trump’ın onayıyla ABD ve İran, bölgesel gerilimi düşürmek amacıyla 15 günlük ateşkes sağlama konusunda anlaştı. Bu gelişme, taraflar arasındaki müzakerelere zemin hazırlarken, İsrail de Lübnan’ı dışarıda bırakarak ateşkese uyacağını bildirdi. Uluslararası kamuoyu, bu süreçte istihbarat örgütlerinin performansını ve olası gelecek senaryoları yakından takip ediyor.

Gerilimin başlangıcında ABD Başkanı Trump, İran’ın gerekli adımları atmaması halinde “taş devrine gönderileceği” tehdidinde bulunmuştu. İran ise ABD ve İsrail’in olası bir adımına karşı “tüm bölgeye cehennemi yaşatacağı” uyarısını yapmıştı. Şimdilik çatışmaların durması, geride kalan 40 günlük süreci ve özellikle istihbarat örgütlerinin bu süreçteki rolünü değerlendirme fırsatı sundu.

İstihbaratın Farklı Yaklaşımları ve Savaşın İlk Günü

Bursa Teknik Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali Burak Darıcılı, ABD ve İsrail istihbaratlarının bu süreçte farklı görüşlere sahip olduğunu belirtti. ABD istihbarat örgütleri, Başkan Trump’a İran’da halkın geniş çaplı bir isyan başlatmasının zor olduğunu rapor ederken, İsrail istihbaratı ise üst düzey isimlerin ortadan kaldırılmasıyla rejimin çökeceği yönünde bir görüş ortaya koydu.

Başkan Trump, kendi ülkesinin istihbarat raporlarından ziyade İsrail’in değerlendirmelerine güvenerek 28 Şubat’ta geniş çaplı bir operasyon başlattı. Doç. Dr. Darıcılı, bu yaklaşımı “decapitation strategy” olarak adlandırarak, “Başı keserseniz gövde çöker” tezine dayandığını ifade etti. Savaşın ilk saatlerinde İran Dini Lideri Hamaney dahil çok sayıda üst düzey ismin saf dışı bırakılmasına rağmen, bu isimlerin yerine daha radikal çizgideki kişilerin gelmesi beklentileri karşılamadı. İstihbarat örgütleri orta ve alt düzeydeki gelişmelere yeterince odaklanamadı.

Ayrıca, 40 gün süren çatışmalar boyunca İran’ın füze ve kamikaze İHA atışlarına devam etmesi, istihbaratın hedefleri doğru tespit etme ve imha etme kapasitesini sorgulattı. Trump’ın ikinci haftada “İran’da vurulacak askeri hedef kalmadı” demesine rağmen, Tahran çatışmaların son anına kadar karşı tarafa hasar vermeyi sürdürdü. Doç. Dr. Darıcılı, İsrail istihbaratının ateşkes olacağına dair bir öngörüsü dahi olmadığını, İsrailli siyasilerin ateşkes öncesinde dahi bunun gerçekleşmeyeceğini savunduğunu vurguladı.

Ateşkes Sürecinde İstihbaratın Rolü ve Gelecek Senaryoları

Doç. Dr. Ali Burak Darıcılı’ya göre, özellikle ABD ve İsrail istihbaratları ateşkes sürecini son derece yoğun geçirecek. Üç ülkenin istihbarat birimleri, ateşkes şartlarına ne kadar uyulduğunu yakından izleyecek. Ayrıca, ABD ve İsrail istihbaratları olası bir anlaşma bozulmasına karşı B planları üzerinde çalışmaya devam edecek.

Bu 15 günlük süreçte İran’ın toparlanma çabaları, füze ve kamikaze İHA üretim kapasiteleri istihbarat örgütlerinin radarında olacak. Tüm bunların yanı sıra, ABD-İsrail imzalı olası bir suikast listesindeki isimlerin takibi sürdürülecek. Olası bir aksilik durumunda bu listedeki isimler üzerinden hızla sonuç alınması hedeflenecek.

• #ABD
• #İran