ABD ve İran İki Haftalık Ateşkes İlan Etti: 10 Maddelik Planla Hürmüz Boğazı Açılıyor

ABD Başkanı Donald Trump ve İran, bölgedeki gerilimi azaltmak amacıyla iki haftalık karşılıklı ateşkes kararı aldı. Pakistan’ın arabuluculuğunda varılan mutabakatla, 10 maddelik bir barış planı üzerinde anlaşma sağlandı ve Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişlere açılması kararlaştırıldı. Bu gelişme, Orta Doğu’da uzun süredir devam eden çatışma ortamına diplomatik bir çözüm kapısı araladı.

Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir’in talebi üzerine, İran’a yönelik saldırıları iki hafta süreyle askıya aldığını duyurdu. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı tam ve güvenli şekilde açması şartıyla bu ateşkesin karşılıklı olacağını vurguladı.

ABD Başkanı, İran’dan gelen 10 maddelik teklifi müzakere edilebilir bir temel olarak gördüklerini belirtti. Geçmişteki birçok anlaşmazlık konusunun uzlaşmaya yaklaştığını, iki haftalık sürenin anlaşmanın nihai hale getirilmesi için fırsat sunacağını ifade etti.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ABD’nin ateşkes kararını “teslimiyet” olarak değerlendirdi. Konsey, düşmanın İran ulusuna karşı yürüttüğü savaşta ezici bir yenilgiye uğradığını savundu ve ABD’nin İran’ın 10 maddelik teklifini kabul etmek zorunda kaldığını bildirdi.

Bu teklifte saldırmazlık taahhüdü, Hürmüz Boğazı kontrolü, uranyum zenginleştirme hakkı, yaptırımların kaldırılması, tazminat ödenmesi ve ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi gibi maddeler yer aldı.

İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, müzakerelerin 10 Nisan Cuma günü İslamabad’da başlayacağını açıkladı. Amerikan tarafına karşı tam bir güvensizlik içinde olacaklarını, ancak ellerinin tetikte kalacağını vurguladı.

İran yönetimi, iki haftalık ateşkes süresince Hürmüz Boğazı’ndan “güvenli geçişlerin” teknik sınırlamalar dahilinde mümkün olacağını duyurdu. Pentagon, yarın Türkiye saatiyle 15.00’te basın toplantısı düzenleyeceğini bildirdi.

Diplomasinin Perde Arkası: Türkiye ve Mısır’ın Rolü

Axios’un Orta Doğu uzmanı Barak Ravid’in raporlarına göre, Pakistan arabuluculuk masasında ön planda yer alırken, Türkiye ve Mısır Washington ile Tahran arasındaki diplomatik boşluğu dolduran kilit aktörler oldu. Ankara ve Kahire’nin “sessiz ama belirleyici” bir rol oynadığı kaydedildi.

Türkiye, NATO üyesi kimliği ve Tahran ile olan ilişkileri sayesinde krizin en kritik anlarında Washington ve Tahran arasında “güvenilir mesaj taşıyıcı” görevi üstlendi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın mevkidaşı Abbas Arakçi ve ABD’li yetkililerle yürüttüğü yoğun görüşmeler, Trump’ın ikna edilmesine yardımcı oldu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan Başbakanı Şerif’in çağrısı ve ABD’nin müzakere teklifi üzerine, İran’a yönelik saldırılar durdurulduğu takdirde silahlı kuvvetlerinin savunma operasyonlarını durduracağını belirtti. Arakçi, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanacağını da ekledi.

İran’ın Talepleri ve Uluslararası Tepkiler

Trump’ın “müzakere edilebilir temel” olarak nitelendirdiği İran teklifi, bölge ülkelerini doğrudan etkileyecek maddeler içeriyor. İran, ABD’nin askeri eylemlerden feragat etmesini, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün devamını, uranyum zenginleştirme hakkının tanınmasını, yaptırımların kaldırılmasını ve ABD güçlerinin Orta Doğu’dan çekilmesini talep etti.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, planın detaylarını açıklamayı reddederek topu Başkan Trump’a attı. Leavitt, Trump’ın İran’ı Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda anlaşmaya zorladığını ve müzakerelerin bu zeminde devam edeceğini ifade etti.

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, İsrail’in iki haftalık ateşkes anlaşmasına katılmayı resmen kabul ettiğini duyurdu. İsrailli yetkililer, kararın kendilerini şaşırttığını ancak ateşkese bağlı olduklarını belirtti. Lübnan cephesindeki çatışmaların da 14 gün boyunca durdurulacağı bildirildi.

Diplomatik kaynaklar, Çin yönetiminin Tahran’a “ekonomik ve stratejik yıkım” uyarısı yaparak masaya oturulmasında etkili olduğunu öne sürdü. Associated Press ise Başkan Yardımcısı JD Vance’in diplomasi kanalını açık tutmak için yoğun çaba sarf ettiğini aktardı.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ve ABD ile müttefiklerinin Lübnan dahil her yerde derhal ateşkes yapmayı kabul ettiğini duyurdu. Beyaz Saray Muhabiri Kellie Meyer’a konuşan ABD’li yetkililer, 14 günlük ateşkesi Trump’ın stratejik bir zaferi olarak nitelendirdi.

İran Devlet Televizyonu, Trump’ın İran’ın şartlarını kabul ettiğini duyururken, Tasnim Haber Ajansı ise Trump’ın “geri çekildiğini” yazdı. Tahran’da halk ateşkes kararını kutlamak için sokaklara döküldü.

CNN’in bilgilerine göre, Pakistan’da yapılacak zirvede ABD heyetini Başkan Yardımcısı JD Vance, Jared Kushner ve Steve Witkoff gibi isimler temsil edecek. İsrailli yetkililer, ateşkes ve Tahran’ın teklifinden duydukları rahatsızlığı dile getirse de, şimdilik sessiz kalma kararı aldı.

• #ABD
• #İran