ABD-İran Ateşkesi Sonrası Enerji Piyasaları Geriledi: Petrol ve Gaz Fiyatları Düştü
ABD ve İran arasındaki 2 haftalık ateşkesin duyurulmasıyla küresel enerji piyasalarında petrol, doğal gaz ve kömür fiyatları sert düştü. Ancak belirsizlik sürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Nisan’da duyurduğu ABD ile İran arasındaki iki haftalık ateşkes, küresel enerji piyasalarında belirgin bir rahatlama sağladı. Bu gelişmeyle birlikte petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında sert düşüşler yaşanırken, fiyatlar gerilimli dönem öncesi seviyelerinin hala üzerinde seyrediyor.
Ancak ateşkesin ilanına rağmen bölgedeki belirsizlikler tamamen ortadan kalkmadı. İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürmesi ve İran’ın ateşkes ihlali açıklamaları, piyasalardaki dalgalanmayı tetikleyen unsurlar olarak öne çıkıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin beklenen seviyenin altında kalması da endişeleri artırıyor.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından, İran’ın misillemeleriyle bölgede gerilim tırmanmıştı. Bu süreç, bazı bölge ülkelerine düzenlenen saldırılarla adeta bir savaşa dönüşmüştü. ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan’da yerel saatle 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiklerini duyurdu.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla iki haftalık ateşkesi onayladıklarını belirtti. İran’dan gelen 10 maddelik teklifi müzakere için uygulanabilir bir temel olarak değerlendirdiğini de ekledi. İran yönetimi ise kendilerine yönelik saldırıların durması halinde misillemeleri durduracağını ifade etti.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca sağlanabileceğini bildirdi. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade ise İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını ABD ile varılan ateşkesin ağır bir ihlali olarak değerlendirdi. Hatibzade, ABD’nin savaş ile ateşkes arasında bir seçim yapması gerektiğini vurguladı.
Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı çevresinde, son beş haftada artan gerilim deniz güvenliği krizi oluşturmuştu. Boğazın Umman ve İran karasularını kapsadığını belirten Hatibzade, ateşkes kapsamında ABD’nin saldırganlığını durdurması halinde Tahran’ın güvenli geçişe imkan tanıyacağını kaydetti.
Petrol Piyasasında Büyük Gerileme
Krizin altıncı haftasında ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin duyurulması, enerji fiyatlarında keskin düşüşlere neden oldu. Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla ateşkesi kabul ettiğini açıklamasıyla Brent petrolün varil fiyatı, 8 Nisan’da Türkiye saatiyle 03.00’te 100 doların altına inerek aşağı yönlü ivmelendi.
Saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta Brent petrolün varili 72,48 dolardan kapanmıştı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise aynı tarihte 67,02 dolardan işlem görmüştü. 10 Nisan’da Brent petrolün varil fiyatı 95,2 dolardan, WTI ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların küresel enerji tedarikini olumsuz etkileme potansiyelini göz önünde bulundurdu. Kurum, bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini yukarı yönlü revize ederek Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 96 dolar seviyesinde olacağını öngördü. Önceki raporda bu tahmin 78,84 dolardı.
Doğal Gaz ve Kömür Fiyatlarında Düşüş
Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerinde oluşan hasar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara yol açmıştı. Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurarak “mücbir sebep” ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir risk yaratmıştı.
Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de işlem gören mayıs vadeli doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle sert hareketler sergiledi. Avrupa gaz fiyatları, Orta Doğu’da ABD ve İran arasında geçici ateşkes yapılmasının ardından 8 Nisan’da önceki güne göre yüzde 17,5 gerileyerek güne 43,9 avroyla başladı.
Saldırı öncesi 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,51 avrodan kapanan TTF kontratı, saldırıların ardından 2 Mart’ta yüzde 37,2 artışla 43,23 avrodan günü tamamlamıştı. 10 Nisan Cuma günü ise doğal gaz fiyatları önceki güne göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü.
Kömür piyasasında da ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırıları ve İran’ın misillemeleri süresince fiyatlar yükselmişti. Geçici ateşkes kararı sonrası ton başına kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla 10 Nisan’da haftayı 134,9 dolardan tamamladı.
Yorum Yap